Zzp’ers compliant inhuren zonder risico op schijnzelfstandigheid begint met een duidelijke scheiding tussen zelfstandig ondernemerschap en verkapt dienstverband. Zorg voor een heldere opdrachtsomschrijving, een zakelijke relatie zonder gezagsverhouding, en gebruik waar mogelijk gevalideerde modelovereenkomsten. Voor overheidsorganisaties bieden DAS-structuren en raamcontracten extra zekerheid doordat de inkoopkaders al juridisch zijn ingekaderd. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over compliant inhuren, van risico’s tot praktische controlestappen.
Wat zijn de grootste risico’s bij het inhuren van zzp’ers?
De grootste risico’s bij het inhuren van zzp’ers zijn naheffingen van loonbelasting en sociale premies, boetes van de Belastingdienst, en verplichte loondoorbetaling bij ziekte. Als een zzp’er achteraf als werknemer wordt aangemerkt, worden alle kosten die normaal voor een werkgever gelden met terugwerkende kracht op de opdrachtgever verhaald.
Naast financiële risico’s zijn er ook reputatie- en operationele gevolgen. Een lopend project kan worden stilgelegd als de Belastingdienst een handhavingsonderzoek start. Bovendien kunnen zzp’ers zelf een loonvordering instellen als zij van mening zijn dat er feitelijk sprake was van een dienstbetrekking, ook als zij destijds akkoord gingen met de zelfstandigenconstructie.
Sinds de aankondiging van actieve handhaving onder de Wet DBA in 2025 is het risico voor opdrachtgevers concreter geworden. De Belastingdienst kijkt niet alleen naar het contract, maar ook naar de feitelijke werkwijze. Hoe een opdracht in de praktijk wordt uitgevoerd, weegt zwaarder dan wat er op papier staat.
Wanneer is er sprake van schijnzelfstandigheid?
Er is sprake van schijnzelfstandigheid wanneer een zzp’er in de praktijk werkt als een gewone werknemer, maar formeel als zelfstandige wordt ingehuurd. De Belastingdienst hanteert drie kerncriteria: er is een gezagsverhouding, de arbeid wordt persoonlijk verricht, en er is een verplichting tot loonbetaling. Als aan alle drie criteria wordt voldaan, is er juridisch gezien sprake van een dienstbetrekking.
Concrete signalen van schijnzelfstandigheid zijn onder meer:
- De zzp’er werkt uitsluitend voor één opdrachtgever over een langere periode
- De opdrachtgever bepaalt werktijden, werkplek en werkmethode
- De zzp’er is volledig geïntegreerd in het vaste team en neemt dezelfde taken op zich als collega’s in loondienst
- Er is geen ondernemersrisico: de zzp’er loopt geen financieel risico bij slechte uitvoering
- Vervanging door een andere persoon is niet toegestaan of praktisch niet mogelijk
Het is belangrijk te begrijpen dat schijnzelfstandigheid geen intentie vereist. Ook als zowel de opdrachtgever als de zzp’er de samenwerking als zelfstandig beschouwen, kan de Belastingdienst op basis van de feitelijke situatie tot een andere conclusie komen.
Welke contractuele maatregelen verminderen het risico op schijnzelfstandigheid?
Contractuele maatregelen verminderen het risico op schijnzelfstandigheid door de zelfstandige positie van de zzp’er juridisch te verankeren. De meest effectieve maatregelen zijn het gebruik van een goedgekeurde modelovereenkomst, een heldere omschrijving van het resultaat in plaats van de te verrichten arbeid, en het expliciet vastleggen van de mogelijkheid tot vervanging.
Praktische contractuele maatregelen zijn:
- Resultaatgericht formuleren: Beschrijf wat er opgeleverd moet worden, niet hoe en wanneer de zzp’er werkt
- Vervangbaarheid vastleggen: Neem op dat de zzp’er zich mag laten vervangen door een andere gekwalificeerde professional
- Geen vaste werkplek of werktijden: Leg vast dat de zzp’er zelf bepaalt waar en wanneer hij werkt, tenzij de opdracht dit technisch vereist
- Meerdere opdrachtgevers: Stimuleer dat de zzp’er ook voor andere klanten werkt en leg dit niet contractueel in de weg
- Aansprakelijkheid voor fouten: Neem een bepaling op dat de zzp’er aansprakelijk is voor gebreken in zijn werk
Let wel: een goed contract is noodzakelijk maar niet voldoende. De feitelijke uitvoering moet overeenkomen met wat er op papier staat. Een contract dat spreekt van zelfstandigheid, maar waarbij de zzp’er dagelijks instructies ontvangt van een leidinggevende, biedt weinig bescherming.
Hoe werkt een all-in verloning als alternatief voor directe inhuur?
All-in verloning is een constructie waarbij een intermediaire partij de zzp’er of freelancer formeel in dienst neemt of uitzendt, zodat de opdrachtgever geen werkgeverrisico loopt. De zzp’er ontvangt een all-in tarief dat loonbelasting, sociale premies en administratiekosten dekt. De opdrachtgever betaalt een factuurbedrag en heeft juridisch geen werkgeversverplichtingen.
Deze constructie is met name aantrekkelijk wanneer:
- De opdracht langdurig is en het schijnzelfstandigheidsrisico daardoor toeneemt
- De zzp’er geen eigen onderneming heeft of niet wil hebben
- De opdrachtgever zekerheid wil over de juridische status van de samenwerking
- Er sprake is van een gezagsverhouding die moeilijk te vermijden is gezien de aard van het werk
Bij all-in verloning is het wel belangrijk te controleren of de verloningspartij een legitieme constructie hanteert die door de Belastingdienst wordt erkend. Niet alle verloningsconstructies bieden dezelfde mate van zekerheid. Vraag altijd naar de juridische grondslag en controleer of de partij aantoonbare ervaring heeft met overheidsopdrachtgevers.
Hoe huur je zzp’ers compliant in via een DAS of raamcontract?
Zzp’ers compliant inhuren via een DAS (Dynamisch Aankoopsysteem) of raamcontract biedt overheidsorganisaties een gestructureerd en juridisch ingekaderd alternatief voor directe inhuur. Binnen deze systemen zijn de inkoopvoorwaarden, tariefstructuren en kwaliteitseisen vooraf vastgelegd, wat het risico op schijnzelfstandigheid aanzienlijk verkleint doordat de opdrachtrelatie helder is gedefinieerd.
Een DAS werkt als een open systeem waaraan leveranciers en intermediairs zich kunnen aanmelden als zij aan de gestelde eisen voldoen. Overheidsorganisaties plaatsen vervolgens opdrachten binnen het systeem en ontvangen offertes van toegelaten partijen. Dit zorgt voor transparantie, concurrentie en juridische zekerheid in één proces.
De voordelen van inhuur via DAS of raamcontract zijn:
- Inkoopkaders zijn al aanbestedingsrechtelijk getoetst
- Leveranciers zijn gescreend op kwaliteit en betrouwbaarheid
- Contractuele voorwaarden zijn gestandaardiseerd en juridisch solide
- De intermediair draagt verantwoordelijkheid voor de juiste contractvorm met de zzp’er
- Snellere doorlooptijd doordat de aanbestedingsprocedure al is doorlopen
Voor ICT-opdrachten binnen de Rijksoverheid is inhuur via een DAS of raamcontract inmiddels de standaard. Directe inhuur van zzp’ers buiten deze structuren wordt steeds minder geaccepteerd, mede door de aangescherpte handhaving van de Wet DBA.
Wat moet je controleren voordat je een zzp’er laat starten?
Voordat een zzp’er start, moet je minimaal de inschrijving bij de Kamer van Koophandel, een geldige modelovereenkomst of alternatieve juridische grondslag, en een heldere opdrachtsomschrijving hebben geverifieerd. Controleer ook of de zzp’er een btw-nummer heeft en of hij aantoonbaar voor meerdere opdrachtgevers werkt of heeft gewerkt.
Een praktische checklist voor de start:
- KvK-inschrijving: Controleer of de zzp’er actief staat ingeschreven en welke activiteiten zijn geregistreerd
- Overeenkomst: Gebruik een goedgekeurde modelovereenkomst of laat de overeenkomst juridisch toetsen
- Opdrachtsomschrijving: Zorg dat het resultaat, de looptijd en de vergoeding helder zijn vastgelegd
- Btw-nummer: Verifieer het btw-nummer via de Belastingdienst om te bevestigen dat het om een ondernemer gaat
- Verzekeringen: Vraag naar een beroepsaansprakelijkheidsverzekering, zeker bij ICT-opdrachten met hoge risicoprofielen
- Werkwijze: Bespreek vooraf hoe de samenwerking er in de praktijk uitziet en documenteer dit
Voer deze controles niet eenmalig uit bij aanvang, maar herhaal ze bij verlenging van de opdracht. Een langdurige samenwerking verandert de feitelijke situatie, en wat bij aanvang compliant was, kan na verloop van tijd toch als dienstbetrekking worden aangemerkt.
Hoe Ubuntu Staffing helpt met compliant zzp inhuren
Wij begrijpen dat compliant inhuren van zzp’ers voor overheidsorganisaties complex is. Schijnzelfstandigheid, aanbestedingsregels en de Wet DBA vragen om een partner die zowel de juridische als inhoudelijke kant beheerst. Wij helpen opdrachtgevers en professionals op de volgende manieren:
- Toegang via DAS en raamcontracten: Wij zijn actief binnen gestructureerde inkoopsystemen van de Rijksoverheid, zodat inhuur altijd juridisch ingekaderd verloopt
- All-in verloning: Voor situaties waarbij directe zzp-inhuur risico oplevert, bieden wij een verloningsconstructie die opdrachtgevers volledig ontzorgt
- Inhoudelijke matching: Wij plaatsen geen kandidaten op basis van beschikbaarheid alleen, maar op basis van expertise en passendheid bij de opdracht
- Contractzekerheid: Onze overeenkomsten zijn afgestemd op de eisen van publieke opdrachtgevers en de geldende wet- en regelgeving in 2026
- Transparante samenwerking: Wij communiceren helder over constructies, tarieven en verantwoordelijkheden, zodat er geen verrassingen zijn
Wil je weten hoe wij jouw organisatie kunnen helpen bij het compliant inhuren van ICT-professionals? Neem contact met ons op en we denken graag met je mee over de beste aanpak voor jouw situatie.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik een lopende zzp-opdracht opnieuw toetsen op schijnzelfstandigheid?
Het is aan te raden om een lopende opdracht minimaal eens per zes maanden te toetsen, en altijd bij verlenging of wijziging van de werkzaamheden. De feitelijke samenwerking kan in de loop van de tijd verschuiven — denk aan meer aansturing, vaste werktijden of volledige integratie in het team — zonder dat het contract is aangepast. Leg elke toetsing schriftelijk vast zodat je bij een eventueel handhavingsonderzoek kunt aantonen dat je actief hebt gecontroleerd.
Wat zijn de meest gemaakte fouten door opdrachtgevers bij het inhuren van zzp'ers?
De meest voorkomende fout is dat opdrachtgevers zich uitsluitend verlaten op een getekende modelovereenkomst, zonder te controleren of de dagelijkse werkpraktijk ook daadwerkelijk overeenkomt met de afspraken op papier. Andere veelgemaakte fouten zijn het niet vastleggen van de opdrachtsomschrijving in resultaatgerichte termen, het toestaan van een vaste werkplek en vaste werktijden zonder noodzaak, en het nalaten van een periodieke hertoetsing bij opdrachtverlenging. Juist de combinatie van deze factoren maakt een situatie kwetsbaar bij een controle door de Belastingdienst.
Kan een zzp'er zelf ook aansprakelijk worden gesteld bij schijnzelfstandigheid?
Ja, ook de zzp’er zelf kan gevolgen ondervinden bij een vastgestelde schijnzelfstandigheid. Denk aan het verlies van recht op zelfstandigenaftrek en andere fiscale voordelen, naheffingen over eerder genoten belastingvoordelen, en in sommige gevallen terugvordering van onterecht verkregen toeslagen. Tegelijkertijd heeft de zzp’er bij een vastgesteld dienstverband ook rechten, zoals aanspraak op loondoorbetaling bij ziekte en ontslagbescherming — wat voor opdrachtgevers juist een extra financieel risico vormt.
Is het mogelijk om een zzp'er compliant in te huren voor een langdurige opdracht van meer dan een jaar?
Dat is mogelijk, maar vereist extra aandacht en waarborgen. Bij langdurige opdrachten neemt het risico op schijnzelfstandigheid toe, omdat de feitelijke situatie steeds meer op een dienstbetrekking kan gaan lijken. Overweeg in dat geval een all-in verloningsconstructie via een erkende intermediair, of zorg dat de zzp’er aantoonbaar ook voor andere opdrachtgevers actief blijft. Voor overheidsorganisaties biedt inhuur via een DAS of raamcontract de meeste juridische zekerheid bij langlopende trajecten.
Wat is het verschil tussen een modelovereenkomst en een gewone freelanceovereenkomst?
Een modelovereenkomst is een contract dat vooraf is beoordeeld en goedgekeurd door de Belastingdienst, en dat bij correct gebruik zekerheid biedt dat er geen loonheffingen hoeven te worden ingehouden. Een gewone freelanceovereenkomst is een zelfopgesteld contract dat juridisch niet is getoetst en daardoor minder bescherming biedt bij een handhavingsonderzoek. Het gebruik van een goedgekeurde modelovereenkomst is aan te raden, maar biedt alleen bescherming als de feitelijke werkwijze ook daadwerkelijk overeenkomt met de inhoud van het contract.
Geldt de Wet DBA ook voor buitenlandse zzp'ers die in Nederland werken?
Ja, de Wet DBA is van toepassing op alle werkzaamheden die in Nederland worden verricht, ongeacht de nationaliteit of het vestigingsland van de zelfstandige. Als een buitenlandse zzp’er structureel in Nederland werkt voor een Nederlandse opdrachtgever, gelden dezelfde criteria voor het beoordelen van schijnzelfstandigheid. Controleer in dat geval ook of de zzp’er correct is geregistreerd voor Nederlandse belastingdoeleinden en of er geen sprake is van verplichte afdracht van sociale premies.
Hoe kan ik als opdrachtgever aantonen dat ik te goeder trouw heb gehandeld bij een handhavingscontrole?
Goede trouw aantonen begint met een gedegen dossieropbouw: bewaar de getekende overeenkomst, de opdrachtsomschrijving, communicatie over de werkwijze, en verslagen van periodieke toetsingen. Zorg ook dat je kunt aantonen dat je actief hebt gecontroleerd op de ondernemersstatus van de zzp’er, bijvoorbeeld via KvK- en btw-verificatie. Het gebruik van een erkende modelovereenkomst en inhuur via een gestructureerd inkoopsysteem zoals een DAS versterkt je positie aanzienlijk, omdat je daarmee laat zien dat je bewust en zorgvuldig hebt gehandeld.
Wij helpen je graag!
Heb je vragen? We helpen je graag!
Aanmelden nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van alles wat er bij Ubuntu Staffing gebeurt. Stay tuned!
